تغییر ظاهر ناخنها چیزی نیست که بتوانید خیلی ساده از کنار آن رد شوید و امید داشته باشید که خودبهخود خوب شود. پوسته پوسته شدن ناخن در اغلب موارد نشانه یک بیماری زمینهای جدی یا کمبود ویتامین و مواد معدنی است و باید با مراجعه به پزشک و اقدامات درمانی، آن را در اسرع وقت درمان کنید.
این وضعیت منجر به ضعیف و شکننده شدن ناخنها میشود و در این دوران که کاربرد ناخنها از دفاع و کندن زمین تبدیل به زیباسازی ظاهر شده، درمان و پیشگیری از لایه لایه شدن ناخن ضروری به نظر میرسد. در این مقاله، به علل و راههای رفع این مشکل میپردازیم.
پوسته شدن ناخن چیست؟
پوسته پوسته شدن ناخن اغلب به دلیل کمبود رطوبت یا زیاد شدن آن به وجود میآید و باعث میشود ناخنها بیش از حد نرم یا خشک شوند. در هر دو وضعیت ساختار ناخنها ضعیف و مستعد شکستن میشود.
این عارضه ناخنها را نازکتر یا شفافتر از حالت طبیعی نشان میدهد و علائمی مثل ریش ریش شدن ناخن، لب پریدگی، ترک و شکستگی در لبه را ایجاد میکند. همچنین امکان دارد خطوط یا رگههای سفیدرنگی روی سطح ناخن دیده شود که نشان دهنده جدا شدن لایههای آن است.
پوسته پوسته شدن ناخن معمولا درد یا علائم جدی دیگری ایجاد نمیکند؛ اما ممکن است ظاهر آزاردهندهای داشته باشد و ناخن را خشک و خشن کند و باعث گیر کردن آن به لباس و … شود. علاوه بر این، ممکن است باعث شود دائما ناخنهایتان را سوهان بکشید که این کار معمولا با شکستن ناخنها همراه است.
علت پوسته پوسته شدن ناخن
گاهی اوقات پوسته پوسته شدن ناخن ناشی از علل سادهای مثل شستن ظرفها بدون دستکش، سوهان کشیدن بیش از حد، ژلیش ناخن و … باشد؛ اما گاهی اوقات هم یک بیماری زمینهای جدی پشت آن قرار دارد. در این بخش به رایجترین علل این عارضه اشاره میکنیم:
عدم تعادل رطوبت
ناخنها هم مثل پوست دست برای سالم ماندن به مقدار مناسبی از رطوبت نیاز دارند. خشک شدن بیش از حد ناخنها، ریسک ترک خوردن و شکستن آنها را بالا میبرد و رطوبت بیش از حد هم ناخن را نرم و ضعیف میکند. این وضعیت هم با لایه لایه شدن و شکستگی ناخن همراه است.
ترومای فیزیکی
دلیل لایه لایه شدن ناخن پا و دست ممکن است آسیب دیدگی باشد. مثلا اگر هنگام باغبانی ناخن شما بشکند، سطح بیرونی آن در محل شکستگی لایه لایه میشود. همچنین عادت بد جویدن ناخنها هم ممکن است منجر به نرم شدن و پوسته شدن ناخن شود. سایر آسیبهای فیزیکی مؤثر در بروز این عارضه عبارتاند از:
- بریدن یا برداشتن کوتیکولهای ناخن
- سوهان کشیدن لبه ناخن با حرکات خشن رفت و برگشتی
- کاشت ناخن اکریلیک (سوهان کشی خشن همراه با استفاده از چسبهای قوی)
- برداشتن ناخن اکریلیک با سوهان کشی شدید و خیساندن در محلول استون قوی
- کاشت و برداشتن ژلیش ناخن
- کندن لاک ناخن به جای استفاده از استون
- استفاده از ناخنها برای باز و بسته کردن درها یا برداشتن اشیا
ناخن مصنوعی توان ترمیم طبیعی ناخن را از بین میبرد و باعث میشود اکسیژن و رطوبت به آن نرسد. در نتیجه ناخن را خشک و مستعد لایه لایه شدن میکند.
مواد شیمیایی و عوامل محیطی
فرایند برداشتن ناخن مصنوعی که شامل استفاده از محلولهای شیمیایی قوی میشود، تنها عامل شیمیایی و محیطی مؤثر در پوسته پوسته شدن ناخن نیست. شستشوی مکرر دستها با صابون و شویندههای خشن، فرو بردن ناخنها در آب هنگام شستشوی لباس و ظرف، و همچنین نظافت خانه بدون دستکش و با استفاده از مواد شوینده حاوی الکل هم منجر به خشک و شکننده شدن ناخنها میشوند.
تعریق و خشک نکردن پا و دست بعد از شستشو هم ممکن است منجر به لایه لایه شدن ناخن شست پا و دستها شود.
بالا رفتن سن
با بالارفتن سن، ناخنها کدرتر، شکنندهتر و نازکتر میشوند. همچنین ممکن است بافت آنها تغییر کند و به اندازهای ضعیف شود که ترک بخورد یا شکاف بردارد. از طرف دیگر، رشد ناخن با افزایش سن کندتر میشود و در نتیجه ترمیم ناخنهای پوسته شده زمان میبرد.
گاهی اوقات مشکلات سلامتی ناشی از افزایش سن هم ممکن است در بروز این عارضه نقش داشته باشند. با این حال تغییر بافت ناخنها بخشی از فرایند پیر شدن است و الزاما نشانه یک بیماری خاص نیست.
کمبود مواد مغذی و کمبود ویتامین
پوسته پوسته شدن ناخن ممکن است ناشی از کمبود ویتامینها و مواد مغذی هم باشد. کمبود زینک، آهن و سلنیوم بیشترین ارتباط را با مشکلات ناخن دارند که در این میان، کمبود آهن رایجتر است.
بیشتر بخوانید: عوارض کمبود زینک چیست؟
آهن نقش مهمی در انتقال گلبولهای قرمز و اکسیژن در بدن دارد و حدود نیمی از افراد مبتلا به کمبود آهن، به کم خونی ناشی از فقر آهن مبتلا میشوند. این وضعیت کاهش شدید گلبولهای قرمز در خون را به دنبال دارد. همچنین ممکن است منجر به نازک شدن، تغییر شکل غیرطبیعی و افزایش احتمال شکستن ناخنها شود.
کمبود آهن دلیل لایه لایه شدن ناخن پا و دست بهصورت هم زمان است و اگر این عارضه فقط ناخنهای دست شما را درگیر کرده، باید علت را در یک عامل خارجی جستجو کنید.
کم خونی
در صورتی که کمبود آهن درمان نشود، ممکن است منجر به کم خونی شود. کم خونی زمانی رخ میدهد که بدن با کمبود گلبولهای قرمز مواجه شود یا هموگلوبین کافی در اختیار نداشته باشد. هموگلوبین مادهای در گلبولهای قرمز است که به آنها کمک میکند تا اکسیژن را به سرتاسر بدن منتقل کنند. به جز پوسته پوسته شدن ناخنها، سایر علائم کمبود شدید آهن عبارتاند از:
- درد قفسه سینه
- تپش قلب سریع
- تنگی نفس
- سردرد
- احساس سرگیجه یا سبکی سر
- سرد بودن دستها و پاها
- درد یا التهاب زبان
- رنگ پریدگی پوست
- کم یا زیاد شدن اشتها
تیروئید کم کار
کم کاری تیروئید زمانی رخ میدهد که غده تیروئید به اندازی کافی هورمون تیروئید تولید نمیکند. این عارضه علاوه بر شکنندگی ناخن، با علائم زیر هم همراه است:
- کاهش تعریق
- خشک شدن پوست
- یبوست
- مشکل در تمرکز
- فشارخون بالا
- کلسترول بالا
- کاهش اشتها
- افزایش وزن
- احساس سرما
- خستگی مفرط
بیماری ریه
گاهی اوقات علت پوسته پوسته شدن ناخن به بیماریهای ریوی برمیگردد. به گفته انجمن ریه آمریکا، علائم بیماریهای ریوی عبارتاند از:
- سرفه کردن برای بیشتر از یک ماه
- تنگی نفس
- داشتن خلط به مدت یک ماه یا بیشتر
- خس خس سینه
- سرفه خونی
- درد قفسه سینه بدون علت مشخص
مشکل کلیه
پوسته شدن همراه با تغییر رنگ قهوهای در نیمه بالایی ناخن نشانهای از بیماریهای کلیوی است. سایر علائم این بیماری عبارتاند از:
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- خارش پوست
- نیاز مکرر به ادرار کردن
- احتباس مایعات در بدن
- مشکلات خواب
- تنگی نفس
- دیده شدن خون در ادرار
- گرفتگی عضلات
عفونت قارچی
عفونت قارچی ناخنها رایج است و یکی از علل شایع لایه لایه شدن ناخن شست پا و دست هم محسوب میشود. این نوع عفونت ممکن است توسط قارچهایی مثل تینیا یا رشد بیش از حد مخمرها ایجاد شوند و علاوه بر شکنندگی، با علائمی مثل زرد شدن، لایه لایه شدن و ترک خوردن ناخن هم همراه هستند. ناخنهای مبتلا به عفونت قارچی معمولا ضخیم میشوند و ممکن است از بستر ناخن جدا شوند.
کمبود چه ویتامینی باعث لایه لایه شدن ناخن میشود؟
به جز کمبود زینک، آهن و سلنیم، کمبود چند ماده مغذی دیگر هم ممکن است در پوسته پوسته شدن ناخن نقش داشته باشد. فهرست زیر به این مواد مغذی اشاره میکند:
- ویتامین B12
- بیوتین یا ویتامین B7
- کلسیم
- اسیدهای چرب امگا3
- ویتامین C
- فولات یا ویتامین B9
برای لایه لایه شدن ناخن چه باید کرد؟
در صورت پوسته شدن ناخنها، میتوانید از راهکارهای زیر برای درمان آن و تقویت ناخنها استفاده کنید:
- کوتاه نگه داشتن ناخنها
- استفاده از مرطوب کنندههای طبیعی
- سوهان کشیدن ملایم
- پرهیز از تماس طولانی ناخنها با آب و مواد شوینده
- محدود کردن ژلیش و لاک اکریلیک
- داشتن یک رژیم غذایی سالم و متنوع
- مراجعه به پزشک برای درمان بیماریهای زمینهای
بیشتر بخوانید: ۱۶ روش شگفت انگیز برای تقویت ناخن ها
درمان پوسته شدن ناخن
رایجترین روشهای درمان پوسته پوسته شدن ناخن شامل درمان بیماریهای زمینهای و رفع سایر علل مؤثر مثل کمبود رطوبت یا آسیبهای فیزیکی میشود. در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- درمان کم خونی ناشی از فقر آهن با مصرف مکمل و غذاهای حاوی این ماده معدنی
- درمان کم کاری تیروئید با مصرف هورمون T4 مصنوعی
- درمان بیماریهای ریوی با ترک سیگار، دارو درمانی، درمان با اکسیژن، تهویه غیرتهاجمی و جراحی
- کوتاه کردن صحیح ناخنها و کوتاه نگه داشتن آنها
- مصرف لوسیونهای پوشاننده حاوی وازلین یا لانونین برای افزایش رطوبت ناخن
- مصرف مکملهای بیوتین، زینک و ب کمپلکس
- مصرف مرطوب کنندههای حاوی آلفا هیدروکسی اسید (AHA) برای افزایش رطوبت و لایه برداری هم زمان
- مصرف لاکهای سفت کننده و تقویت کننده ناخن
- توقف ژلیش ناخنها یا استفاده از ناخنهای اکریلیک
درمان خانگی لایه لایه شدن ناخن
درمان خانگی پوسته پوسته شدن ناخن با مصرف غذاهای سالم برای رفع کمبود زینک، آهن و سلنیوم آغاز میشود. منابع غنی از آهن شامل سیب زمینی پخته با پوست، غلات صبحانه غنی شده، گوشت کمچرب، عدس، اسفناج و لوبیا سفید میشود و دانههای روغنی و آجیل هم از منابع غنی زینک به شمار میآیند. سلنیوم هم در ماهی و گوشت مرغ پیدا میشود.
مصرف مکملهای حاوی این مواد معدنی هم میتواند به تقویت ناخن کمک کند. البته حواستان باشد که دوز مجاز مصرف روزانه آهن 18 میلی گرم و زینک و سلنیوم به ترتیب 40 و 50 میلیگرم است.
برای درمان پوسته شدن ناخن در خانه، میتوانید اقدامات زیر را هم انجام بدهید:
- شستشوی ظرف و لباس با دستکش
- زدن کرم یا لوسیون به دستها و ناخنها قبل از شنا و وارد شدن به استخر
- کوتاه کردن ناخنها
- سوهان کشیدن ناخنها به شکل گرد به جای حرکات رفت و برگشتی
- استفاده از مرطوب کنندههای طبیعی ناخن مثل ژل آلوئه ورا، روغن نارگیل و روغن بادام
- استفاده از روغنهای مرطوب کننده و ترمیم کننده کوتیکول ناخن مثل روغن اسطوخودوس، درخت چای و ویتامین E
درمان لایه لایه شدن ناخن در طب سنتی
طب سنتی برای درمان پوسته پوسته شدن ناخن، استفاده از روغنهای طبیعی مثل روغن نارگیل، بادام، اسطوخودوس، سیاه دانه و درخت چای را تجویز میکند. همچنین در برخی منابع به ماساژ ناخنها با سیر و شستشوی آنها با سرکه هم توصیه شده است.
به عقیده طب سنتی ماساژ درمانی و حجامت هم به رفع این مشکل کمک میکند.
جلوگیری از لایه لایه شدن ناخن
برای داشتن ناخنهای سالم و زیبا و جلوگیری از پوسته پوسته شدن ناخن، بهتر است نکات زیر را رعایت کنید:
- محدود کردن تماس ناخنها با آب (استفاده از دستکش حین نظافت و ظرف شستن)
- خودداری از جویدن ناخنها
- کاهش دفعات انجام مانیکور و ژلیش ناخن
- استفاده هفتگی از روغنهای نرم کننده و تقویت کننده ناخن
- گنجاندن غذاهای دریایی، پروتئینهای کم چرب، سبزیجات با برگ تیره و سیب زمینی شیرین در رژیم غذایی
- برداشتن پوششهای ناخن (لاک، ژلیش و …) با ملایمت و بدون خشونت
- سوهان کشیدن اطراف نوک ناخن بهصورت دایرهای برای تقویت آنها
- استفاده نکردن از ناخن به عنوان ابزار و برای برداشتن اشیا
مولتی ویتامین جوشان زینک ویوا آپ برای پوسته پوسته شدن ناخن
در این مقاله به علل و علائم پوسته پوسته شدن ناخن پرداختیم و بعد به روشهای درمان این عارضه هم اشاره کردیم. کمبود زینک و ویتامینهای گروه ب، یکی از شایعترین علل لایه لایه شدن ناخن است و برای جلوگیری از کمبود آنها، میتوانید مصرف مکمل را هم در کنار منابع غذایی در نظر داشته باشید.
مکمل قرص جوشان زینک ویوا آپ حاوی ویتامین ث و ب کمپلکس، بیشتر ویتامینها و مواد معدنی ضروری برای سلامت ناخن را تأمین میکند و در تقویت سیستم ایمنی و تقویت سیستم عصبی بدن و همچنین سلامت پوست و سلامت مو مؤثر است.
سؤالات متداول درباره پوسته شدن ناخن
علائم کمبود ویتامین در ناخن چیست؟
نازک شدن، تغییر شکل غیرطبیعی و شکنندگی ناخنها در دست و پا از علائم پوسته شدن ناخن ناشی از کمبود ویتامین و مواد معدنی است.
علت شکنندگی و پوسته شدن ناخن چیست؟
فقر ویتامینها و کمبود مواد معدنی (ب کمپلکس، زینک، آهن و سلنیوم)، بیماریهای کلیوی، ریوی، کم خونی، کم کاری تیروئید، آسیب فیزیکی و رطوبت بیش از حد یا کم از رایجترین علل پوسته شدن ناخنها محسوب میشوند.
کمبود چه ویتامینی باعث پوسته پوسته شدن ناخنها میشود؟
کمبود آهن، زینک، سلنیوم و برخی از ویتامینهای گروه ب در پوسته پوسته شدن ناخن مؤثر است.
